Verkleurde tanden
Hoe komt een tand aan zijn kleur?
De een heeft van nature witte tanden, bij de ander zijn ze iets geler. Tanden hebben niet allemaal dezelfde kleur. Soms wijkt de kleur van een enkele tand sterk af van de overige tanden. Tanden zijn opgebouwd uit tandbeen en glazuur. De kleur van het tandbeen en de dikte van het glazuur zijn voor de kleur van een tand bepalend. De oorspronkelijke kleur van het tandbeen is erfelijk bepaald. Het glazuur van tanden en kiezen is nagenoeg doorzichtig. Hoektanden bevatten een dikkere laag tandbeen dan de overige tanden. Daarom zijn hoektanden vaak geler. Tanden kunnen verkleuren door veranderingen in het tandbeen en glazuur. Aan verkleuringen is bijna altijd iets te doen, de aanslag kan bijvoorbeeld verwijderd worden door de tanden te polijsten of te bleken.
Tandenverkleuringen: in- en uitwendig
Uitwendige verkleuringen ontstaan als kleurstoffen uit voedings- en genotsmiddelen binnendringen in de tandplak, het witgelige laagje op tanden en kiezen. Dit gebeurt onder meer door het drinken van koffie, thee en rode wijn. Ook door roken kunnen tanden verkleuren.
Inwendigen verkleuringen hebben verschillende oorzaken:
1. Een val of een harde klap op de tand. De tand kan geel, grijs of blauw verkleuren en wordt een 'dode' tand genoemd. Het afsterven van de tand-zenuw kan de oorzaak zijn van een verkleuring. Deze verkleuringen kan de tandarts meestal verhelpen.
2. Het verouderingsproces, waardoor tanden ver-kleuren. De glazuurlaag wordt dunner en de laag tandbeen dikker. Er komen barsten in het dunnere glazuur waardoor kleurstoffen makkelijker uit voedings- en genotsmiddelen in de tand door-dringen. Meestal kan de tandarts deze verkleuring behandelen.
3. Een grijze of zwarte vulling in een tand of kies, waardoor deze in kleur verschilt van de andere tanden en kiezen. De grijze amalgaamvulling kan door een witte vulling worden vervangen.
4. Ontwikkelingsstoornissen in de tandkiem of gebruik van geneesmiddelen op jonge leeftijd. Deze ver-kleuringen zijn vaak bandvormig of vlekachtig. De tandarts kan dergelijke verkleuringen weg slijpen en de tand herstellen met een tandkleurig vulmateriaal.
De behandeling
Bij uitwendige verkleuring kan de tandarts of mondhygiënist de aanslag verwijderen door de tanden te polijsten. Tanden die zijn verkleurd als gevolg van afsterving of veroudering, kunt u laten bleken. Dit kan thuis of in de tandartspraktijk.
Bleken in de tandartspraktijk
Deze methode is met name geschikt voor "dode" tanden. De tandarts bleekt de tand van binnenuit. In de verkleurde tand wordt een papje met een blekend middel aangebracht. Deze behandeling moet een of meerdere keren worden herhaald, afhankelijk van het behaalde resultaat. Uiteindelijk wordt de tand met een definitieve vulling afgesloten. Bij ernstige inwendige verkleuringen kan een aanvullende behandeling noodzakelijk zijn. Er kan bijvoorbeeld een kunststof of porseleinen schildje op het zichtbare deel van de tand geplaatst worden.
Thuis bleken
Deze methode is met name geschikt voor te gele of verkleurde tanden, bijvoorbeeld als gevolg van het verouderingsproces. Deze behandeling wordt uitgevoerd bij egale, niet te ernstige verkleuringen. Uw tandarts maakt voor deze bleekmethode een goed passende "bleeklepel" van zachte kunststof. Een bleeklepel is doorzichtig en valt dus vrijwel niet op. In de bleeklepel wordt een gel met een blekende werking aangebracht. Dagelijks moet u de lepel enkele uren dragen. Afhankelijk van de verkleuring ziet u na enkele dagen of weken het resultaat. Tijdens het gebruik van de bleeklepel kunnen de tanden en het tandvlees gevoelig worden, maar dit is van voorbijgaande aard. Raadpleeg uw tandarts als deze klacht bij u optreedt. In de periode dat uw tanden met de bleeklepel gebleekt worden, kunnen bepaalde etenswaren en dranken het resultaat nadelig beinvloeden. Voorbeelden daarvan zijn koffie, thee, rode wijn, koolzuurhoudende frisdranken, citrusvruchtensap, kleurstof bevattende etenswaren (zoals vruchtenjam). We raden gebruik hiervan tijdens de behandeling sterk af.
Resultaat van de behandeling
Voor het bleken
Het gewenste resultaat wordt niet altijd bereikt. Bovendien is het bereikte resultaat met de bleeklepel meestal niet blijvend. Vaak begint een paar jaar na het bleken de verkleuring weer terug te komen. Dat komt doordat het glazuur en tandbeen poreuzer worden, waardoor kleurstoffen sneller in de tanden zullen doordringen en de gebleekte tanden opnieuw verkleuren.
Na het bleken
Dit proces gaat sneller als u rookt en bepaalde voedingsstoffen veel gebruikt. Het effect van langdurig of herhaald bleken op het tandweefsel is nog niet helemaal bekend. Daarom kan het bleken het beste onder toezicht en controle van de tandarts gebeuren.
De gebruikte afbeeldingen op deze pagina zijn afkomstig uit de brochure ‘Verkleurde tanden en kiezen: de tandarts kan er iets aan doen’, een gezamenlijke uitgave van de NMT en het Ivoren Kruis